Nieuws

 
 
29 september 2017

Een vrijzinnige ethiek van dankbaarheid

De zonde omarmen - Een vrijzinnige ethiek van dankbaarheid

Dient geloven nog wel ergens toe, als men oude “mythische” en “dogmatische” ballast over boord heeft gegooid? Wat staat er in de vrijzinnigheid eigenlijk nog op het spel, als hemel, hel, oordeel of verzoening aan de straat zijn gezet? Wordt geloven dan niet een wellness-atelier en een aardig spiritueel tijdverdrijf? In zijn bijdrage aan het symposium Tragiek en Toewijding zal Chris Doude van Troostwijk zich hierover buigen.

In het vrijzinnig geloven staat weldegelijk iets op het spel. Dat komt aan het licht, als we weer eens welgemoed dat oncomfortabele concept “zonde” weer ’s van stal halen. “Vergeef het hun – of, andere vertaling “laat hen maar begaan” – want ze weten niet wat ze doen”, klinkt het aan het kruis. Dat is waarschijnlijk de kortste formulering van zonde: “niet weten wat je doet.” Dus niet kunnen voorzien welke ecologische consequenties je autogebruik vandaag zal hebben. Niet kunnen voorzien hoe een goed bedoeld woord geheel verkeerd uitpakt. Schuld bekennen, spijt en wroeging – zelfs al kon je er niets aan doen. “Niet doe ik het goede dat ik wil, maar het kwade dat ik niet wil, dat doe ik.”

Inderdaad, het is de zonde die geloven spannend en relevant maakt. Maar niet persé die van angst voor het eindgericht en overtreding van de geboden. Moeten kiezen uit twee kwaden:
– Agamemnon die zijn dochter offert in Aulis; de gevolgen van je verlangens niet overzien
– King Lear die van zijn dochters wil weten wie het meest van hem houdt; verstrikt zijn in dubbele loyaliteit
– Antigone; op de vlucht slaan voor het lot en het juist daardoor over je afroepen
– Oedipous: dat is zijn puur menselijke ervaring van zond (hamartia).
Het tragisch “zondebesef” welt omhoog uit de kloof tussen willen en doen, tussen doen en weten, tussen moeten en kunnen. Het kunnen leven met dat besef, het beoefenen van deze ars vivendi tegen alle beter weten in, dàt staat er in het vrijzinnig geloven op het spel.

Wordt het dus een sombere geschiedenis, op 5 oktober? Welnee. “Zeus, of wie het ook moge zijn, […] is de enige die mij kan bevrijden van de last der zorgen. … In onze slaap die vreselijke spijt druppelt ons langzaam, ondanks onszelf, wat wijsheid in het hart. Dat is genade van dat goddelijke volk dat onze levensboot roeit.” Aeschylos, de tragedie-dichter, verbaast zich over de menselijke veerkracht. Wijsheid kan groeien met de jaren, ondanks het feit dat wij mensen niet weten wat we doen. En die wijsheid gedijt vooral door onderlinge solidariteit met elkaars tragische niet-weten. Dan heeft niet het lot, de persoon het laatste woord. “Remember me, but ah forget my fate”, vraagt de bedrogen prinses, in Purcell’s Dido and Aeneas, vlak voor haar sterven aan haar dienares Belinda. Gedenken, aandacht, en toewijding: zo’n vrijzinnig zondebesef opent een weg naar de gemeenschap der onvoltooide zielen.

Prof. dr. Chris Doude van Troostwijk (1962) is filosoof, theoloog en film- en theaterwetenschapper. Hij is directeur van de afdeling Public Responsibility aan de Luxembourg School of Religion & Society, waar hij verantwoordelijk is voor een onderzoeksprogramma naar de wijsgerige ethiek van geld. Hij werkte onder meer als programmamaker bij de IKON-televisie, als docent Filosofie aan de Theologische Academie van Hogeschool Holland, en als onderzoeker aan het wijsgerig instituut van de Universiteit van Amsterdam. In 2004 richtte hij de vrijzinnige website Zinweb op. Doude van Troostwijk schreef meerdere boeken, waaronder De andere Elzas en Leven met Albert Schweitzer.

Klik hier voor het volledige programma en meer informatie over het symposium (NB aanmelden vereist!).

Foto: Ramon Philippo, RAP Fotografie


Naar het nieuwsoverzicht

  Meer informatie   Facebook   Twitter
 
  contact maandblad sitemap
  routebeschrijving nieuwsbrief disclaimer
  veelgestelde vragen inloggen  colofon
     
   
  © 2017 Doopsgezind.nl